Stylu

… la litteratura traduzida vien a satisfaze’ la necessidá que tien una litteratura mas nuœva de poner a funcciona’ la suâ fhala acabante crear ou renovar cun tantos modelos litterarios cumo fhuer possible, pol amor de conferiyi potencia cumo fhala litteraria & utilidá pa l sou públicu incipiente. Al nun poder una litteratura moça crear d’immediato textos de todolos typos conhocidos polos sous productores, sí que se ye a beneficiar de la experiencia d’outræs litteraturæs, & d’esta maneira la litteratura traduzida torna-se n un de los sous systemas mas importantes”.

I. Even-Zohar (1999:226)

Tira-se per un stylu minimalista, læs partìculæs que s’utilizæn, ente mas simples, neutræs & invariables, meyor. Ye polo que se tien mas querencia por un daqué, (sí q’ansí gasta-se “dalgo” n cuœntæs de “de+daquè”) & mesmamente nos usos plurales, que por un (d)algun, sin mesmamente querer dizir haber d’eliminase essæs partículæs da fheitho.

Anda-se a la geta d’un synònymu horæs si la voz nun presta. Passa freqüentemente cun cultismos que lhevæn “g“, specialmente n textos cun per-recarga de vozes calcu cumo essi esixir (que da quando, inclusive, torna-se “desixir”, quasj q’impronunciable. Si fhazehes el favor, essa “d-” ye ultracorrecçon!) ou refritos typu oxetivu, arrefheithos a partir de la voz hispana.

Prefier-se, por poner casos: Magar (vgr it. magari, malgrado, fr. malgré), de magar, magar que, lhœw (/(ɻ)tsUÍU/)… son partìculæs que se priorizæn n cuœnta de calcos. Quando nun ha hi partìcula exacta (la fhala, al ser ye rural, tien essæs carenciæs & faltæs de disinvolvemiento) importa-se directamente de l lhatino (qua, ergo...) minimamente modificadæs, ou d’expressionæs similares d’ayures pela Romania, incorporables, que dean plena significaçon.

Tamien ha hi vozes que nun se scriben da vezo por questiones esthèticæs: mui, variaçones de namas (nun ye mas guapo “mal a penæs”, que ye dexebrable, por ende mas resulton?) &c. Pon-se bien de precauçon cun vozes conflictivæs & de diffícile explicaçon etymológïca (sona-vos “hestoria”?) sin calcar obræs litterariæs vieyæs ultrafolkloristas, que s’aveiræn pelligrosamente a vulgarismos hispanos.

Dan-se-yos preferencia nidia a vozes patrimoniales (constatadæs históricamente): vilhar, vilharin, vilha, casar, lhogar, caleya, vìa, calçada, travessìa, strada… sobre puœblru, aldea, ciudà, cai, carreteira.

Esta voz, “ciudà” camudamus-la por “urbe” ou “vilha” (outra vez fhala rural n sin vozes de vida urbana…). Los calcos in “-axe” (-ax impossible de pronunciar, phonotáctica mandada a la mierda), galicismos extraños & non necessarios, nun se yos dá sitiu (paisaxe versus panorama ou vistæs). Depura-se & spulga-se de puxarra l idioma, arrelexifica-se dando-y la importancia que mereç al vocabulario històrico. Ou esso se procura, cun mayor ou menor fortuna. Ser, nun se ye infallible. “Limpia fija y da esplendor”, torna-se “arrexhuntar & elevar” pante nòs.